Các thuốc giảm béo hiện bán trên thị trường ngoài tác dụng giảm béo còn kèm theo nhiều tác dụng phụ.
Thuốc giảm béo thường dùng có:
- Thuốc ức chế sự thèm ăn, hút nước trương nở, làm đầy ống tiêu hóa, gây cảm giác chán ăn như: Coréine, Décorpa, Pseudpphage, Benzedrinum, Fenfluramine. Các thuốc này chủ yếu ức chế sự thèm ăn thông qua tác động đến trung ương thèm ăn của thũy não dưới cũng như sự hưng phấn của toàn thân, giúp người bệnh dễ thực hiện phương pháp giảm béo bằng chế độ ăn hợp lý. Tác dụng phụ của thuốc là làm đầy hơi, chướng bụng, gây khó chịu.
- Thuốc giảm hấp thu chất béo như: Xennical, Orlistat. Thuốc ít bị hấp thu vào máu, được xem là
thuốc giảm béo an toàn nhất hiện nay. Khoảng 97% lượng thuốc uống vào được thải ra qua phân, làm giảm 30% lượng hấp thu năng lượng chất béo mỗi ngày.
Thuốc không tác động lên thần kinh trung ương mà chỉ tác dụng tại chỗ nên người béo phì kèm theo suy thận. suy gan không cần giảm liều dùng. Thuốc không tương tác với thuốc khác. Thuốc Xennical có thể dùng liên tục trên hai năm, không ảnh hưởng đến lao động như lái tàu, lái xe và các công việc khác.
Tuy nhiên, thuốc có thể gây đầy bụng, rối loạn tiêu hóa, nên cần uống thuốc bổ sung các vitamin A, E, K, D.
- Thuốc tác dụng lên hệ thần kinh trung ương như: Sibutramine, ephedrine, pseudoepedrin, amphetamine, phenylpropanolamin... Thuốc tác dụng lên thần kinh trung ương, đem lại cảm giác ăn không ngon, uống không trôi, đạt hiệu quả giảm ăn giảm béo.
Tác dụng phụ của thuốc là tăng huyết áp, tăng nhịp tim, gây mất ngủ. Thuốc chuyển hóa trong gan nên phải thận trọng khi dùng với các thuốc an thần, kháng sinh, thuốc điều trị trầm cảm. Người bệnh dùng thuốc này thường có cảm giác chán nản, trầm cảm. Thuốc dễ gây nghiện hoặc nhờn thuốc.
- Thuốc giảm tích mỡ: Béo phì liên quan tới tổng hợp mô mỡ mạnh, gây tích trữ mỡ lớn, vì thế người ta đã nghiên cứu ra loại thuốc cản trở tích mỡ. Các loại thuốc giảm béo loại này có các nhãn hiệu như cardiobil và carnitine. Thuốc có chứa chất L - carnitine. Chất carnitine có trong tất cả các mô (tim gan, thận, xương, cơ) của cơ thể và chỉ có ít trong máu, sữa. Nó tham gia chuyển hóa lipit dưới dạng axit carnitine. Carnitine là chất cơ bản của sự phân giải chất béo. Nếu cơ thể thiếu cartinine, không phân giải được chất béo để giải phóng năng lượng thì chất béo sẽ tích tụ lại. Đó là nguyên nhân của sự béo phì.
Thuốc giảm béo có carnitine làm tăng các phản ứng Bêta - ô xy hóa để tăng phân giải chất béo của cơ thể tạo thêm năng lượng cho các tế bào, do đó giảm tích tụ mỡ, có tác dụng giảm béo. Ngoài ra còn làm giảm sự chảy nhão của cơ bắp do tăng năng lượng trong các tế bào.
Thuốc giảm béo cardiobil, calotine là thuốc thế hệ mới, đã lưu hành ở nhiều nước và đang được chú ý nhất.
- Thuốc lợi tiểu như: Hydrochlorothiazide, oretic, esidrex... chỉ dùng cho người suy tim, huyết áp cao. Tác dụng giảm cân của thuốc này gây mất nước. Vì thế, sau khi ngưng dùng thuốc, cân năng có thể trở lại như cũ.
Tác dụng phụ của thuốc này là gây đái tháo đường hoặc khiến các bệnh có sẵn thêm nặng. Nếu điều trị phù do xơ cứng gan có thể gây áp xe gan vì natri, kali trong máu thấp. Điều trị lâu dài gây rối loạn điện giải, mất nước cấp ở người sử dụng.
- Thuốc nhuận tràng: Thuốc nhuận tràng hay thuốc chống táo bón, thuốc xổ như: thuốc nhuận tràng muối magnesiiumcitrate, natriphosphat, magnesium sulfate; thuốc nhuận tràng hình thành khối methylcellncose, polycarbophil; thuốc nhuận tràng kích thích cascara sagrada, senna, castor.
Thuốc dùng khi táo bón hay xổ ruột. Ngoài tác dụng nhuận tràng cũng có tác dụng giảm béo như thuốc lợi tiểu nhưng có nhiều tác dụng phụ.
- Thuốc găng chuyển hóa như: hormone tuyến giáp trạng, progesterone, chỉ dùng cho người béo phì suy tuyến giáp nhằm thúc đẩy tăng cường chuyển hóa, từ đó làm cho mô mỡ tích tụ trong cơ thể sẽ dần dần tiêu hết. Tác dụng phụ của thuốc đối với người béo phì không suy tuyến giáp thì thuốc sẽ ức chế chức năng tuyến giáp, tăng nhịp tim, tiêu cơ bắp...
- Thuốc loại biguanide: khi điều trị bệnh đái tháo đường, loại thuốc hạ đường biguanide thường khiến người bệnh ăn không ngon. Nhưng thuốc lại có tác dụng hạ thấp lượng tích trữ mỡ. Nguyên lý giảm béo của thuốc là ức chế sự thèm ăn, làm chậm hoặc giảm sự hấp thu đường của hệ tiêu hóa, tăng lượng mỡ và cá chất khác bài tiết qua phân, giảm chứng insulin trong máu cao khi đói và sau bữa ăn.
Thuốc điều trị giảm béo chỉ được khuyến cáo sử dụng ở người trưởng thành béo phì và khi bệnh kèm theo nặng hoặc kéo dài.
Thuốc giảm béo đều có tác dụng phụ ở mức độ khác nhau, thậm chí nguy hiểm, nhất là dễ dẫn đến ưng thư. Nói chung có thể tránh được tác dụng phụ của thuốc giảm béo nếu người dùng tuân theo đúng chỉ định của bác sĩ và mua thuốc có nguồn gốc rõ ràng.
Tuy nhiên nếu muốn giảm béo có kết quả thì không nên chỉ trông cậy vào thuốc giảm béo, cho dù đó là thuốc đời mới. Thuốc giảm béo đều mang tính tạm thời, sau khi ngừng thuốc sẽ béo trở lại. Hơn nữa dù ít dù nhiều, thuốc giảm béo đều có tác dụng phụ nhất định.
Cho nên, thuốc giảm béo chỉ nên coi là thứ hỗ trợ thêm các phương pháp giảm béo hiệu quả khác. Còn phương pháp giảm béo chủ yếu là điều chỉnh chế độ ăn uống, hạn chế ăn các chất chứa nhiều mỡ, giảm chất đường bột, nên ăn nhiều rau quả tươi kết hợp với tích cực vận động luyện tập thể dục thể thao phù hợp vừa có tác dụng giảm béo mà cơ thể lại khỏe mạnh, mới củng cố được hiệu quả giảm béo lâu dài.
